Bu Blogda Ara

20 Nisan 2013 Cumartesi

Ham Elmas Ticaretine İlişkin Kimberley Süreci ve Türkiye'nin Bu Sürece Üyeliği

16:26



Ham Elmas Ticaretine İlişkin Kimberley Süreci ve Türkiye'nin Bu Sürece Üyeliği
Giriş
Ekodiyalog- Kimberley Süreci, özellikle Afrika ülkelerindeki çatışma bölgesi elmaslarının ülke pazarlarına girişini engellemek, yasal elmas endüstrisini korumak ve bu sürece dahil olmayan ülkelerin ham elmas ithal ve ihracına izin vermemek amacıyla başlatılan uluslararası bir kontrol sistemidir.
 Ham elmasın gayri yasal ticareti özellikle elmas üretiminin yoğun olduğu bazı Afrika ülkelerindeki silahlı çatışmaların desteklenmesi, meşru hükümetlerin zayıflatılması veya ortadan kaldırılmasını amaçlayan isyancı hareketlerin faaliyetlerine önemli ölçüde finansman imkanı sağlamış, halkın güvenliğine yönelik yıkıcı etkiler ortaya çıkarmış ve insan hakları ihlallerine neden olmuştur. Bu nedenlerle değerli bir kıymetli taş olan elmas, kanlı elmas, kirli elmas veya çatışma bölgesi elması gibi adlarla anılmaya başlamıştır. 
Bu konuda Birleşmiş Milletler tarafından 1998 yılında alınan 1173 sayılı ilk kararda ham elmasın isyancı grupların faaliyetlerinin finansmanında kullanıldığından bahsedilmiştir. Konuyla ilgili raporlara göre 1990'lı yıllardaki elmas üretiminin yaklaşık %20'sinin illegal amaçlara yönelik olduğu, yaklaşık %15'inin ise çatışmacı grupların kontrolünde olduğu tespit edilmiştir. Ancak Dünya Elmas Konseyi'nin tahminlerine göre bu oran 2004 yılı itibarıyla %1 'lere gerilemiştir. 
Birleşmiş Milletler tarafından 1998 yılında alınan karardan iki yıl sonra, elmas üreticisi devletler 2000 yılı Mayıs ayında Güney Afrikanın Kimberley kasabasında bir toplantı gerçekleştirerek çatışmacı gruplar tarafından yapılan elmas ticaretini engelleyecek çözüm yolları üzerinde tartışmışlardır. Aynı yıl Aralık ayında ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu uluslararası bir sertifika sistemi oluşturulmasına yönelik bir karan kabul etmiştir. İki yıl süren çalışma ve müzakereler sonucunda 37 ülkenin Bakanları 5 Kasım 2002 tarihinde isviçre/lnterlaken'de bir araya gelerek ham elmas ticareti konusunda Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin 1 Ocak 2003 tarihinden itibaren uygulanmasına karar vermişlerdir. Türkiye ise yapılan çalışmalar sonrasında 14 Ağustos 2007 tarihi itibarıyla sürece üye olmuştur. Türkiye'nin üyeliği ile birlikte üye sayısı 47'e ulaşmıştır. 
Bu çalışmada Kimberley Süreci Sertifika Sistemi'nin unsurlarına ilişkin açıklamalara yer verilecek ve ülkemiz tarafından Kimberley Sürecine üyelik amacına yönelik olarak yapılan mevzuat çalışmalarından bahsedilecektir. 
II. Kimberley Süreci Sertifika Sistemi 
A-Kimberley Sürecinin Organizasyonu 
Kimberley Süreci temel olarak Başkan ve Sekreterya tarafından temsil edilmektedir. Başkan, Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin uygulamasını, çalışma grup ve komitelerinin çalışmalarını, Kimberley Süreci'nin genel idari konularını gözetlemek ve koordine etmekle görevlidir. Başkan
katılımcı ülkeler genel kurulu tarafından bir yıllığına ve dönüşümlü olarak seçilmektedir. Başkanın çalışma ofisi ve grubu Sekrataryayı oluşturmaktadır. Sekreterya, çalışma grubu toplantılarının düzenlenmesi ve belgelerin katılımcı ülkeler arasında paylaşılmasından sorumlu bulunmaktadır. Kimberley Süreci genel kurul toplantıları yılda bir defa yapılmakta ve katılımcıların sürecin işlemesi ve karşılaşılan sorunlar konusunda yüz yüze görüşmesine imkân sağlamaktadır. 
B-Kimberley Süreci Temel Tanımları 
Çatışma Bölgesi Elması: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararlarında veya gelecekte kabul edilebilecek benzer kararlarda tanımlandıkları şekilde meşru hükümetleri güçsüzleştirmeyi amaçlayan çatışmaları finanse etmek için isyancı hareketler veya müttefikleri tarafından kullanılan ham elması ifade eder. 
ihracat Otoritesi: Kendi alanından ham elmas gönderilen bir Katılımcı tarafından tayin edilmiş olan ve Kimberley Süreci Sertifikası onaylamaya yetkili makam ve kurumları ifade eder.
ithalat Otoritesi: Kendi alanına ham elmas ithal edilen bir Katılımcı tarafından tayin edilmiş olan ve tüm ithalat formalitelerini yürütmeye, özellikle mal beraberindeki Kimberley Süreci Sertifikalarını doğrulamaya yetkili makam ve kurumları ifade eder. 
Kimberley Süreci Sertifikası: Ham elmas sevkiyatının Sertifika Sisteminin gereklerine uygun olduğunu tanımlayan, belirli bir şekli olan, sahteciliğe karşı dayanıklı bir belgeyi ifade eder.
Ham Elmas: Üzerinde çalışılmamış veya sadece kesilmiş, kırılmış veya brüt halde, ilgili Harmonize Mal Tanım ve Kodlama Sisteminde 7102.10, 7102.21 ve 7102.31 pozisyonlarında yer alan elmasları ifade eder.
C-Kimberley Süreci Sertifikası ve Ham Elmasın Uluslararası Ticareti 
Kimberley Süreci temel olarak ham elmas ticaretinin üye ülkeler arasında ve sertifika eşliğinde gerçekleşmesini amaçlamaktadır. Böylece meşru olmayan grup ve kişiler tarafından yapılan üretim ve ticaret faaliyetleri engellenmektedir. Bütün katılımcı ülkelerin ihraç için her ham elmas sevkiyatı ile beraber bir Kimberley Süreci Sertifikası temin etmeleri gerekmekte olup, Sertifikaların belirlenmiş olan asgari standartları taşıması zorunlu bulunmaktadır. Her Katılımcının diğer bir Katılımcıya ihraç edilecek ham elmasın gönderilmesinde, bu türden her sevkiyatın usulüne uygun şekilde geçerli kılınmış bir Sertifika eşliğinde olmasını talep etmesi ve bir Katılımcıdan ithal edilecek ham elmasın gönderilmesinde usulüne uygun olarak geçerli kılınmış bir sertifika talep etmesi gerekmektedir. Aynı zamanda teslim alınmanın teyidinin ivedilikle ilgili ihracat Otoritesine gönderilmesinin sağlanması gerekmektedir. Ülkelerin Katılımcı olmayan bir tarafa hiçbir suretle ham elmas ihraç edilmemesini ve Katılımcı olmayan taraftan ham elmas ithal edilmemesini sağlaması esastır. 
D-İç Denetimler
Katılımcı ülkeler ithal ve ihraç edilen ham elmasa ilişkin sevkiyatlarda çatışma bölgesi elmaslarının dolaşımına engel olmak için tasarlanmış bir iç denetim sistemi kurmakla yükümlüdürler. Yine ihracat ve ithalat Otoritesi veya Otoriteleri tayin edilmesi esastır. Ham elmasın ithal ve ihracının dışarıdan müdahale edilemeyecek kaplar içinde yapılması gerekmektedir. Sertifika Sisteminin uygulanması ve yaptırımı ile ihlaller için caydırıcı ve orantılı cezaların öngörülmesi için gerekli mevzuat düzenlemesinin yapılması esastır. İlgili resmi kurum veya kuruluşların üretim, ithalat ve ihracat verilerini toplaması, saklaması ve raporlaması gerekmektedir. 
E-Sektörün Kendi Kendini Düzenlemesi 
Katılımcı ülkeler, üretim, ithalat, ihracat, taşıma gibi bütün ilgili alanlarda faaliyet gösteren firmalardan oluşan sektörün kendi kendini düzenlemesine yönelik, şirketlerin bağımsız denetçilerinin kontrolüne dayanacak ve ham elmas ticaretinin ilgili hükümet makamlarınca tam izlenebilirliğinin kolaylaştırılmasına yardımcı olacak şekilde ve sektörün tespit edeceği sektör içi cezalarla desteklenecek bir sistemi hayata geçirmek durumundadırlar. 
F-İşbirliği ve Şeffaflık
Katılımcı ülkelerin Sertifika Sisteminin hükümlerinin uygulanmasından sorumlu olarak tayin edilmiş makam ve kurumlarını tanımlayan bilgileri, Başkanlık kanalıyla birbirlerine sağlanmaktadır. Her Katılımcı, istendiği şekilde, ilgili yasa, düzenleme, kural, prosedür, uygulama ve güncelleştirmeler konusundaki bilgileri tercihen elektronik formatta Başkanlık kanalıyla diğer katılımcılara iletmektedir. Üye ülkelerin deneyimlerini ve diğer ilgili bilgileri düzenli olarak paylaşması Sürecin en iyi şekilde yürütülmesi açısından önemlidir. Yine istenmeden ortaya çıkan durumlardan kaynaklanan ve Sertifikaların düzenlenmesi ve kabulü için öngörülen asgari standartlara uyulmamasına yol açabilecek sorunların çözümü için girişimde bulunulması ve karşılaşılan sorunlar ve çözümlerinin ülkeler arasında paylaşımı büyük önem taşımaktadır. 
G-İstatistik
Ham elmas üretimi ve uluslararası ticaretine dair güvenilir ve karşılaştırabilir verilerin oluşturulması ve paylaşılması Sertifika Sisteminin etkin uygulanması açısından büyük önem taşımaktadır, istatistiklerin gerekli standartlarda üretilmesi, çatışma bölgesi elmaslarının yasal ticarete dâhil olduğunu gösteren düzensizlik ve normal dışı durumların belirlenmesi için gerekli bir araç durumundadır. 
Bu kapsamda, ihracat ve ithalat bakımından her üç ayda bir, üretim bakımından ise her altı ayda bir verilerin derlenmesi ve yayınlanması, bu istatistiklerin hükümetlerarası kuruluş veya Katılımcılarca tanımlanmış diğer kuruluşların kullanımına sunulması gerekmektedir. 
Aşağıda Kimberley Süreci Sekreteryası tarafından yayımlanan bazı istatistiklere yer verilmektedir. Katılımcı Ülkelerce 2006 yılında yapılan ham elmas üretiminin değeri yaklaşık 12 milyar ABD Doları, ihracat ve ithalatı ise yaklaşık 35 milyar ABD Doları civarındadır. Önde gelen ham elmas üreticisi ülkelerin ise Rusya, Bostvana, Avustralya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Güney Afrika olduğu görülmektedir. Avrupa Birliği ve Hindistan ise en önemli elmas ithalatçıları konumundadır.  
ELMAS ÜRETİMİ
Pay (%)
ELMAS İTHALATI
Pay (%)
ELMAS İHRACATI
Pay (%)
Rusya Federasyonu 22
Avrupa Birliği
40
Avrupa Birliği
37
Bostvana
20
Hindistan
36
Birleşik Arap Emir.
9
Avustralya
17
Birleşik Arap Emir.
9
Hindistan
8
Kongo
17
israil
6
Bostvana
7
Güney Afrika
9
Çin
4
Rusya Federasyonu
7
Diğer
15
Diğer
5
Diğer
32
III.Türkiye'nin Kimberley Süreci Üyeliğine Kabulünün Sağlanması Amacıyla Yapılan Çalışmalar
Türkiye Büyük Millet Meclisince 20 Ekim 2004 tarihinde kabul edilen 5244 sayılı Kimberley Süreci Sertifika Sistemine Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla, Türkiye'nin 5 Kasım 2002 tarihli Interlaken Deklerasyonu ile oluşturulan Kimberley Süreci Sertifika Sistemine katılması uygun görülmüştür. Bu konudaki Kanun Tasarısı hazırlığı Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılmış ve Başbakanlığa sevk edilmiştir. 
Ayrıca, Kimberley Süreci Sertifika Sistemine ilişkin Milletlerarası Andlaşma Bakanlar Kurulunun 21 Şubat 2005 tarih ve 2005/8518 sayılı Kararıyla onaylanarak 9 Mart 2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Anılan Karar Dışişleri Bakanlığı'nın 11/02/2005 tarihli ve ÇEGY/46724 sayılı yazısı üzerine tesis edilmiştir. Söz konusu Andlaşmada, Bölüm N'de bahsedilen Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin ana unsurları yer almaktadır. 
Türkiye'de konuyla ilgili mevzuatın oluşturulmasına ilişkin olarak ilgili kurumlar arasında yapılan değerlendirmelerde, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetinin Korunmasına İlişkin Kanun'un birinci maddesinde kıymetli taşların da sayılmış olması ve bu Kanuna ilişkin mevzuat çalışmalarının Hazine Müsteşarlığınca yütürülmesi nedeniyle Kimberley Süreci kapsamında ham elmas dış ticareti ile ilgili mevzuat  çalışmalarının  da  anılan   Müsteşarlıkça  yürütülmesi   uygun  görülmüştür. 
Bu çerçevede Hazine Müsteşarlığınca hazırlanan Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair 2006/11115 sayılı Karar 31 Ekim 2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Karar'a istinaden Hazine Müsteşarlığınca hazırlanan Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Karara İlişkin 2006/1 sayılı Tebliğ ise 15 Kasım 2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 
Mevzuat çalışmalarının yapılması sonrasında Kimberley Süreci Katılım Komitesi Sekreteryası tarafından üyelik başvurulan sırasında talep edilen belge ve bilgilerin tamamlanmasını müteakip Dışişleri Bakanlığı tarafından söz konusu Sekreterya nezdinde ülkemizin üyeliği için gerekli diplomatik başvuru yapılmış ve Türkiye 14 Ağustos 2007 tarihi itibariyle üyeliğe kabul edilmiştir.
 Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair 2006/11115 sayılı Karann amacı, çatışma bölgesi elmaslarının ticaretinin önlenmesine yönelik kontrol sisteminin oluşturulması ve ham elmas ithal ve ihracının Kimberley Süreci Sertifika Sistemi dahilinde yapılmasının sağlanması olarak ifade edilmiş, tanımlar maddesi ise 2005/8518 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Milletlerarası Andlaşma'da yer alan temel tanımlar esas alınarak düzenlenmiştir. Yine ham elmasın ithal ve ihracı ile transit geçişinde  uygulanacak  prosedüre  bahse  konu  Kararda  yer verilmiştir. 
istanbul Altın Borsası Altın, gümüş ve platin gibi işlenmemiş kıymetli madenlerin işlem görmesi amacıyla 1995 yılında faaliyete geçmiştir. 
Söz konusu Karar'ın 7 nci maddesi ile, ham elmasın ithal ve ihraç işlemlerini Kimberley Süreci Sertifika Sistemi çerçevesinde yürütmeye ve ibraz edilen sertifikaların Kimberley Sürecine ilişkin belgelerde belirtilen asgari standartları taşıyıp taşımadığını incelemeye, katılımcı ülke ihracat otoritesi nezdinde sertifikaların teyidini almaya ve sertifika düzenlemeye yetkili kılınmıştır. 
Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Karara ilişkin 2006/1 sayılı Tebliğ ile ihracat ve ithalat sırasında uygulanacak prosedürün detaylarına yer verilmiş ve istanbul Altın Borsasınca düzenlenecek sertifikalarda yer alacak hususlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu Tebliğ ile ayrıca ham elmasın ithal ve ihracına ilişkin gümrük işlemlerini gerçekleştirmeye Atatürk Havalimanı ve Atatürk Havalimanı Yolcu Salonu Gümrük Müdürlükleri yetkili kılınmıştır. 
Yine önemli bir konu olarak söz konusu Tebliğ ile ham elmasın üretim, ithalat ve ihracatına ilişkin bilgilerin istanbul Altın Borsası nezdinde elektronik ortamda saklanacağı ve bu bilgilerin İstanbul Altın Borsası tarafından Kimberley Süreci Sekreteryasına rapor edileceği hüküm altına alınmıştır. 
IV.Sonuç 
Türkiye'de elmas madenciliğine ilişkin bir faaliyet bulunmamaktadır. Bununla birlikte konuyla ilgili dış ticaret istatistikleri göz önüne alındığında düşük de olsa Türkiye'den ham elmas ihracatı gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Ancak bunun daha önce ithal edilmiş elmasın yeniden yurt dışı edildiği şeklinde anlaşılması gerektiği düşünülmektedir.
Diğer taraftan, ham elmas ithalatının örneğin 2006 yılında 2 milyon ABD Dolarının üzerinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Ham elmasın Türkiye'de temel olarak kuyumculuk sektörü ve otomotiv endüstrisi gibi alanlarda kullanıldığı görülmektedir. 
Türkiye'nin Kimberley Sürecine kabul edildiği 14 Ağustos 2007 tarihinden itibaren ham elmas ithal ve ihracının sertifika eşliğinde yapılması gerekmektedir. Türkiye'de ham elmas ihracat ve ithalat otoritesi olarak İstanbul Altın Borsası belirlenmiştir. Sertifika düzenlemesinden sorumlu olan anılan Borsa tarafından ihracat sırasında gerekli bilgiler alındıktan ve sertifika düzenlendikten sonra ilgili Gümrük Müdürlüğüne yönelik uygunluk yazısı düzenlenmektedir. 
ithal edilen ham elmasların kontrolü ise, ilgili gümrük idaresinde orijinal sertifikaları ile birlikte yine istanbul Altın Borsası tarafından yapılmaktadır. Ham elmasın ithal edilebilmesi için ihracat ülkesi otoritesi tarafından Kimberley Süreci Sertifika Sistemine uygun şekilde düzenlenmiş sertifika ibraz edilmesi, dışarıdan müdahale edilemeyecek şekilde hazırlanan, kurcalamaya dayanıklı ve mühürlü özel paketlerle sevk edilmiş olması, paketin sevkıyat esnasında açılmamış olması ve sertifika üzerinde kayıtlı bilgilerin tam ve doğru olması gerekmektedir. 
Kimberley Sürecinin önemli bir unsuru olan istatistik ve bilgi paylaşımı konusunda da istanbul Altın Borsası önemli bir işlevi yerine getirecektir. Ham elmasın ithalat ve ihracatına ilişkin bilgiler anılan Borsa nezdinde elektronik ortamda saklanacak ve söz konusu bilgiler Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Kimberley Süreci Sekreteryasına rapor edilecektir. 
Kimberley Sürecinin önemli bir unsuru olan üretim, ithalat, ihracat, taşıma gibi bütün ilgili alanlarda faaliyet gösteren firmalardan oluşan sektörün kendi kendini düzenlemesi ilkesi çerçevesinde, oda, birlik ve sektör meclislerinin süreçle ilgili olarak üyelerini sürekli olarak bilgilendirmeleri ve gerekli iç kontrolleri sağlamak üzere önemli bir işlevleri bulunmaktadır. Bu konuda Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından gerekli destek sağlanmaktadır. 
Konuyla ilgili mevzuat ve iç kontrol sisteminin eksiksiz uygulanması önem taşımaktadır. Bu anlamda, üyelik için gerekli diplomatik temasları yürüten Dışişleri Bakanlığı, ilgili mevzuatı hazırlayan ve üyelikle ilgili çalışmaları yapan Hazine Müsteşarlığı, ihracat ve ithalat otoritesi tayin edilen istanbul Altın Borsası ile bu konuda gerekli desteği sağlayan Gümrük Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği arasındaki koordinasyon ve işbirliği Kimberley Süreci kapsamındaki ülkemiz yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve ülkemizin saygınlığı açısından önem taşımaktadır.
Kaynak: Samih GÜVEN - Uluslararası Ekonomik Sorunlar Dergisi

0 yorum

20 Nisan 2013 Cumartesi

Ham Elmas Ticaretine İlişkin Kimberley Süreci ve Türkiye'nin Bu Sürece Üyeliği



Ham Elmas Ticaretine İlişkin Kimberley Süreci ve Türkiye'nin Bu Sürece Üyeliği
Giriş
Ekodiyalog- Kimberley Süreci, özellikle Afrika ülkelerindeki çatışma bölgesi elmaslarının ülke pazarlarına girişini engellemek, yasal elmas endüstrisini korumak ve bu sürece dahil olmayan ülkelerin ham elmas ithal ve ihracına izin vermemek amacıyla başlatılan uluslararası bir kontrol sistemidir.
 Ham elmasın gayri yasal ticareti özellikle elmas üretiminin yoğun olduğu bazı Afrika ülkelerindeki silahlı çatışmaların desteklenmesi, meşru hükümetlerin zayıflatılması veya ortadan kaldırılmasını amaçlayan isyancı hareketlerin faaliyetlerine önemli ölçüde finansman imkanı sağlamış, halkın güvenliğine yönelik yıkıcı etkiler ortaya çıkarmış ve insan hakları ihlallerine neden olmuştur. Bu nedenlerle değerli bir kıymetli taş olan elmas, kanlı elmas, kirli elmas veya çatışma bölgesi elması gibi adlarla anılmaya başlamıştır. 
Bu konuda Birleşmiş Milletler tarafından 1998 yılında alınan 1173 sayılı ilk kararda ham elmasın isyancı grupların faaliyetlerinin finansmanında kullanıldığından bahsedilmiştir. Konuyla ilgili raporlara göre 1990'lı yıllardaki elmas üretiminin yaklaşık %20'sinin illegal amaçlara yönelik olduğu, yaklaşık %15'inin ise çatışmacı grupların kontrolünde olduğu tespit edilmiştir. Ancak Dünya Elmas Konseyi'nin tahminlerine göre bu oran 2004 yılı itibarıyla %1 'lere gerilemiştir. 
Birleşmiş Milletler tarafından 1998 yılında alınan karardan iki yıl sonra, elmas üreticisi devletler 2000 yılı Mayıs ayında Güney Afrikanın Kimberley kasabasında bir toplantı gerçekleştirerek çatışmacı gruplar tarafından yapılan elmas ticaretini engelleyecek çözüm yolları üzerinde tartışmışlardır. Aynı yıl Aralık ayında ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu uluslararası bir sertifika sistemi oluşturulmasına yönelik bir karan kabul etmiştir. İki yıl süren çalışma ve müzakereler sonucunda 37 ülkenin Bakanları 5 Kasım 2002 tarihinde isviçre/lnterlaken'de bir araya gelerek ham elmas ticareti konusunda Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin 1 Ocak 2003 tarihinden itibaren uygulanmasına karar vermişlerdir. Türkiye ise yapılan çalışmalar sonrasında 14 Ağustos 2007 tarihi itibarıyla sürece üye olmuştur. Türkiye'nin üyeliği ile birlikte üye sayısı 47'e ulaşmıştır. 
Bu çalışmada Kimberley Süreci Sertifika Sistemi'nin unsurlarına ilişkin açıklamalara yer verilecek ve ülkemiz tarafından Kimberley Sürecine üyelik amacına yönelik olarak yapılan mevzuat çalışmalarından bahsedilecektir. 
II. Kimberley Süreci Sertifika Sistemi 
A-Kimberley Sürecinin Organizasyonu 
Kimberley Süreci temel olarak Başkan ve Sekreterya tarafından temsil edilmektedir. Başkan, Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin uygulamasını, çalışma grup ve komitelerinin çalışmalarını, Kimberley Süreci'nin genel idari konularını gözetlemek ve koordine etmekle görevlidir. Başkan
katılımcı ülkeler genel kurulu tarafından bir yıllığına ve dönüşümlü olarak seçilmektedir. Başkanın çalışma ofisi ve grubu Sekrataryayı oluşturmaktadır. Sekreterya, çalışma grubu toplantılarının düzenlenmesi ve belgelerin katılımcı ülkeler arasında paylaşılmasından sorumlu bulunmaktadır. Kimberley Süreci genel kurul toplantıları yılda bir defa yapılmakta ve katılımcıların sürecin işlemesi ve karşılaşılan sorunlar konusunda yüz yüze görüşmesine imkân sağlamaktadır. 
B-Kimberley Süreci Temel Tanımları 
Çatışma Bölgesi Elması: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararlarında veya gelecekte kabul edilebilecek benzer kararlarda tanımlandıkları şekilde meşru hükümetleri güçsüzleştirmeyi amaçlayan çatışmaları finanse etmek için isyancı hareketler veya müttefikleri tarafından kullanılan ham elması ifade eder. 
ihracat Otoritesi: Kendi alanından ham elmas gönderilen bir Katılımcı tarafından tayin edilmiş olan ve Kimberley Süreci Sertifikası onaylamaya yetkili makam ve kurumları ifade eder.
ithalat Otoritesi: Kendi alanına ham elmas ithal edilen bir Katılımcı tarafından tayin edilmiş olan ve tüm ithalat formalitelerini yürütmeye, özellikle mal beraberindeki Kimberley Süreci Sertifikalarını doğrulamaya yetkili makam ve kurumları ifade eder. 
Kimberley Süreci Sertifikası: Ham elmas sevkiyatının Sertifika Sisteminin gereklerine uygun olduğunu tanımlayan, belirli bir şekli olan, sahteciliğe karşı dayanıklı bir belgeyi ifade eder.
Ham Elmas: Üzerinde çalışılmamış veya sadece kesilmiş, kırılmış veya brüt halde, ilgili Harmonize Mal Tanım ve Kodlama Sisteminde 7102.10, 7102.21 ve 7102.31 pozisyonlarında yer alan elmasları ifade eder.
C-Kimberley Süreci Sertifikası ve Ham Elmasın Uluslararası Ticareti 
Kimberley Süreci temel olarak ham elmas ticaretinin üye ülkeler arasında ve sertifika eşliğinde gerçekleşmesini amaçlamaktadır. Böylece meşru olmayan grup ve kişiler tarafından yapılan üretim ve ticaret faaliyetleri engellenmektedir. Bütün katılımcı ülkelerin ihraç için her ham elmas sevkiyatı ile beraber bir Kimberley Süreci Sertifikası temin etmeleri gerekmekte olup, Sertifikaların belirlenmiş olan asgari standartları taşıması zorunlu bulunmaktadır. Her Katılımcının diğer bir Katılımcıya ihraç edilecek ham elmasın gönderilmesinde, bu türden her sevkiyatın usulüne uygun şekilde geçerli kılınmış bir Sertifika eşliğinde olmasını talep etmesi ve bir Katılımcıdan ithal edilecek ham elmasın gönderilmesinde usulüne uygun olarak geçerli kılınmış bir sertifika talep etmesi gerekmektedir. Aynı zamanda teslim alınmanın teyidinin ivedilikle ilgili ihracat Otoritesine gönderilmesinin sağlanması gerekmektedir. Ülkelerin Katılımcı olmayan bir tarafa hiçbir suretle ham elmas ihraç edilmemesini ve Katılımcı olmayan taraftan ham elmas ithal edilmemesini sağlaması esastır. 
D-İç Denetimler
Katılımcı ülkeler ithal ve ihraç edilen ham elmasa ilişkin sevkiyatlarda çatışma bölgesi elmaslarının dolaşımına engel olmak için tasarlanmış bir iç denetim sistemi kurmakla yükümlüdürler. Yine ihracat ve ithalat Otoritesi veya Otoriteleri tayin edilmesi esastır. Ham elmasın ithal ve ihracının dışarıdan müdahale edilemeyecek kaplar içinde yapılması gerekmektedir. Sertifika Sisteminin uygulanması ve yaptırımı ile ihlaller için caydırıcı ve orantılı cezaların öngörülmesi için gerekli mevzuat düzenlemesinin yapılması esastır. İlgili resmi kurum veya kuruluşların üretim, ithalat ve ihracat verilerini toplaması, saklaması ve raporlaması gerekmektedir. 
E-Sektörün Kendi Kendini Düzenlemesi 
Katılımcı ülkeler, üretim, ithalat, ihracat, taşıma gibi bütün ilgili alanlarda faaliyet gösteren firmalardan oluşan sektörün kendi kendini düzenlemesine yönelik, şirketlerin bağımsız denetçilerinin kontrolüne dayanacak ve ham elmas ticaretinin ilgili hükümet makamlarınca tam izlenebilirliğinin kolaylaştırılmasına yardımcı olacak şekilde ve sektörün tespit edeceği sektör içi cezalarla desteklenecek bir sistemi hayata geçirmek durumundadırlar. 
F-İşbirliği ve Şeffaflık
Katılımcı ülkelerin Sertifika Sisteminin hükümlerinin uygulanmasından sorumlu olarak tayin edilmiş makam ve kurumlarını tanımlayan bilgileri, Başkanlık kanalıyla birbirlerine sağlanmaktadır. Her Katılımcı, istendiği şekilde, ilgili yasa, düzenleme, kural, prosedür, uygulama ve güncelleştirmeler konusundaki bilgileri tercihen elektronik formatta Başkanlık kanalıyla diğer katılımcılara iletmektedir. Üye ülkelerin deneyimlerini ve diğer ilgili bilgileri düzenli olarak paylaşması Sürecin en iyi şekilde yürütülmesi açısından önemlidir. Yine istenmeden ortaya çıkan durumlardan kaynaklanan ve Sertifikaların düzenlenmesi ve kabulü için öngörülen asgari standartlara uyulmamasına yol açabilecek sorunların çözümü için girişimde bulunulması ve karşılaşılan sorunlar ve çözümlerinin ülkeler arasında paylaşımı büyük önem taşımaktadır. 
G-İstatistik
Ham elmas üretimi ve uluslararası ticaretine dair güvenilir ve karşılaştırabilir verilerin oluşturulması ve paylaşılması Sertifika Sisteminin etkin uygulanması açısından büyük önem taşımaktadır, istatistiklerin gerekli standartlarda üretilmesi, çatışma bölgesi elmaslarının yasal ticarete dâhil olduğunu gösteren düzensizlik ve normal dışı durumların belirlenmesi için gerekli bir araç durumundadır. 
Bu kapsamda, ihracat ve ithalat bakımından her üç ayda bir, üretim bakımından ise her altı ayda bir verilerin derlenmesi ve yayınlanması, bu istatistiklerin hükümetlerarası kuruluş veya Katılımcılarca tanımlanmış diğer kuruluşların kullanımına sunulması gerekmektedir. 
Aşağıda Kimberley Süreci Sekreteryası tarafından yayımlanan bazı istatistiklere yer verilmektedir. Katılımcı Ülkelerce 2006 yılında yapılan ham elmas üretiminin değeri yaklaşık 12 milyar ABD Doları, ihracat ve ithalatı ise yaklaşık 35 milyar ABD Doları civarındadır. Önde gelen ham elmas üreticisi ülkelerin ise Rusya, Bostvana, Avustralya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Güney Afrika olduğu görülmektedir. Avrupa Birliği ve Hindistan ise en önemli elmas ithalatçıları konumundadır.  
ELMAS ÜRETİMİ
Pay (%)
ELMAS İTHALATI
Pay (%)
ELMAS İHRACATI
Pay (%)
Rusya Federasyonu 22
Avrupa Birliği
40
Avrupa Birliği
37
Bostvana
20
Hindistan
36
Birleşik Arap Emir.
9
Avustralya
17
Birleşik Arap Emir.
9
Hindistan
8
Kongo
17
israil
6
Bostvana
7
Güney Afrika
9
Çin
4
Rusya Federasyonu
7
Diğer
15
Diğer
5
Diğer
32
III.Türkiye'nin Kimberley Süreci Üyeliğine Kabulünün Sağlanması Amacıyla Yapılan Çalışmalar
Türkiye Büyük Millet Meclisince 20 Ekim 2004 tarihinde kabul edilen 5244 sayılı Kimberley Süreci Sertifika Sistemine Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanunla, Türkiye'nin 5 Kasım 2002 tarihli Interlaken Deklerasyonu ile oluşturulan Kimberley Süreci Sertifika Sistemine katılması uygun görülmüştür. Bu konudaki Kanun Tasarısı hazırlığı Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılmış ve Başbakanlığa sevk edilmiştir. 
Ayrıca, Kimberley Süreci Sertifika Sistemine ilişkin Milletlerarası Andlaşma Bakanlar Kurulunun 21 Şubat 2005 tarih ve 2005/8518 sayılı Kararıyla onaylanarak 9 Mart 2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Anılan Karar Dışişleri Bakanlığı'nın 11/02/2005 tarihli ve ÇEGY/46724 sayılı yazısı üzerine tesis edilmiştir. Söz konusu Andlaşmada, Bölüm N'de bahsedilen Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin ana unsurları yer almaktadır. 
Türkiye'de konuyla ilgili mevzuatın oluşturulmasına ilişkin olarak ilgili kurumlar arasında yapılan değerlendirmelerde, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetinin Korunmasına İlişkin Kanun'un birinci maddesinde kıymetli taşların da sayılmış olması ve bu Kanuna ilişkin mevzuat çalışmalarının Hazine Müsteşarlığınca yütürülmesi nedeniyle Kimberley Süreci kapsamında ham elmas dış ticareti ile ilgili mevzuat  çalışmalarının  da  anılan   Müsteşarlıkça  yürütülmesi   uygun  görülmüştür. 
Bu çerçevede Hazine Müsteşarlığınca hazırlanan Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair 2006/11115 sayılı Karar 31 Ekim 2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Karar'a istinaden Hazine Müsteşarlığınca hazırlanan Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Karara İlişkin 2006/1 sayılı Tebliğ ise 15 Kasım 2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 
Mevzuat çalışmalarının yapılması sonrasında Kimberley Süreci Katılım Komitesi Sekreteryası tarafından üyelik başvurulan sırasında talep edilen belge ve bilgilerin tamamlanmasını müteakip Dışişleri Bakanlığı tarafından söz konusu Sekreterya nezdinde ülkemizin üyeliği için gerekli diplomatik başvuru yapılmış ve Türkiye 14 Ağustos 2007 tarihi itibariyle üyeliğe kabul edilmiştir.
 Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair 2006/11115 sayılı Karann amacı, çatışma bölgesi elmaslarının ticaretinin önlenmesine yönelik kontrol sisteminin oluşturulması ve ham elmas ithal ve ihracının Kimberley Süreci Sertifika Sistemi dahilinde yapılmasının sağlanması olarak ifade edilmiş, tanımlar maddesi ise 2005/8518 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Milletlerarası Andlaşma'da yer alan temel tanımlar esas alınarak düzenlenmiştir. Yine ham elmasın ithal ve ihracı ile transit geçişinde  uygulanacak  prosedüre  bahse  konu  Kararda  yer verilmiştir. 
istanbul Altın Borsası Altın, gümüş ve platin gibi işlenmemiş kıymetli madenlerin işlem görmesi amacıyla 1995 yılında faaliyete geçmiştir. 
Söz konusu Karar'ın 7 nci maddesi ile, ham elmasın ithal ve ihraç işlemlerini Kimberley Süreci Sertifika Sistemi çerçevesinde yürütmeye ve ibraz edilen sertifikaların Kimberley Sürecine ilişkin belgelerde belirtilen asgari standartları taşıyıp taşımadığını incelemeye, katılımcı ülke ihracat otoritesi nezdinde sertifikaların teyidini almaya ve sertifika düzenlemeye yetkili kılınmıştır. 
Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Karara ilişkin 2006/1 sayılı Tebliğ ile ihracat ve ithalat sırasında uygulanacak prosedürün detaylarına yer verilmiş ve istanbul Altın Borsasınca düzenlenecek sertifikalarda yer alacak hususlar ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu Tebliğ ile ayrıca ham elmasın ithal ve ihracına ilişkin gümrük işlemlerini gerçekleştirmeye Atatürk Havalimanı ve Atatürk Havalimanı Yolcu Salonu Gümrük Müdürlükleri yetkili kılınmıştır. 
Yine önemli bir konu olarak söz konusu Tebliğ ile ham elmasın üretim, ithalat ve ihracatına ilişkin bilgilerin istanbul Altın Borsası nezdinde elektronik ortamda saklanacağı ve bu bilgilerin İstanbul Altın Borsası tarafından Kimberley Süreci Sekreteryasına rapor edileceği hüküm altına alınmıştır. 
IV.Sonuç 
Türkiye'de elmas madenciliğine ilişkin bir faaliyet bulunmamaktadır. Bununla birlikte konuyla ilgili dış ticaret istatistikleri göz önüne alındığında düşük de olsa Türkiye'den ham elmas ihracatı gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Ancak bunun daha önce ithal edilmiş elmasın yeniden yurt dışı edildiği şeklinde anlaşılması gerektiği düşünülmektedir.
Diğer taraftan, ham elmas ithalatının örneğin 2006 yılında 2 milyon ABD Dolarının üzerinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Ham elmasın Türkiye'de temel olarak kuyumculuk sektörü ve otomotiv endüstrisi gibi alanlarda kullanıldığı görülmektedir. 
Türkiye'nin Kimberley Sürecine kabul edildiği 14 Ağustos 2007 tarihinden itibaren ham elmas ithal ve ihracının sertifika eşliğinde yapılması gerekmektedir. Türkiye'de ham elmas ihracat ve ithalat otoritesi olarak İstanbul Altın Borsası belirlenmiştir. Sertifika düzenlemesinden sorumlu olan anılan Borsa tarafından ihracat sırasında gerekli bilgiler alındıktan ve sertifika düzenlendikten sonra ilgili Gümrük Müdürlüğüne yönelik uygunluk yazısı düzenlenmektedir. 
ithal edilen ham elmasların kontrolü ise, ilgili gümrük idaresinde orijinal sertifikaları ile birlikte yine istanbul Altın Borsası tarafından yapılmaktadır. Ham elmasın ithal edilebilmesi için ihracat ülkesi otoritesi tarafından Kimberley Süreci Sertifika Sistemine uygun şekilde düzenlenmiş sertifika ibraz edilmesi, dışarıdan müdahale edilemeyecek şekilde hazırlanan, kurcalamaya dayanıklı ve mühürlü özel paketlerle sevk edilmiş olması, paketin sevkıyat esnasında açılmamış olması ve sertifika üzerinde kayıtlı bilgilerin tam ve doğru olması gerekmektedir. 
Kimberley Sürecinin önemli bir unsuru olan istatistik ve bilgi paylaşımı konusunda da istanbul Altın Borsası önemli bir işlevi yerine getirecektir. Ham elmasın ithalat ve ihracatına ilişkin bilgiler anılan Borsa nezdinde elektronik ortamda saklanacak ve söz konusu bilgiler Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Kimberley Süreci Sekreteryasına rapor edilecektir. 
Kimberley Sürecinin önemli bir unsuru olan üretim, ithalat, ihracat, taşıma gibi bütün ilgili alanlarda faaliyet gösteren firmalardan oluşan sektörün kendi kendini düzenlemesi ilkesi çerçevesinde, oda, birlik ve sektör meclislerinin süreçle ilgili olarak üyelerini sürekli olarak bilgilendirmeleri ve gerekli iç kontrolleri sağlamak üzere önemli bir işlevleri bulunmaktadır. Bu konuda Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından gerekli destek sağlanmaktadır. 
Konuyla ilgili mevzuat ve iç kontrol sisteminin eksiksiz uygulanması önem taşımaktadır. Bu anlamda, üyelik için gerekli diplomatik temasları yürüten Dışişleri Bakanlığı, ilgili mevzuatı hazırlayan ve üyelikle ilgili çalışmaları yapan Hazine Müsteşarlığı, ihracat ve ithalat otoritesi tayin edilen istanbul Altın Borsası ile bu konuda gerekli desteği sağlayan Gümrük Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği arasındaki koordinasyon ve işbirliği Kimberley Süreci kapsamındaki ülkemiz yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve ülkemizin saygınlığı açısından önem taşımaktadır.
Kaynak: Samih GÜVEN - Uluslararası Ekonomik Sorunlar Dergisi

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

News

Latest News
Pırlanta Sarrafı Mücevherat Grubu. Blogger tarafından desteklenmektedir.

Top Ad 728x90

Video

Visitors

Bu Blogda Ara

Archive

Vertical2

Pırlanta Hakkında Herşey

script type="text/javascript"> //form tags to omit in NS6+: var omitformtags=["input", "textarea", "select"] omitformtags=omitformtags.join("|") function disableselect(e){ if (omitformtags.indexOf(e.target.tagName.toLowerCase())==-1) return false } function reEnable(){ return true } if (typeof document.onselectstart!="undefined") document.onselectstart=new Function ("return false") else{ document.onmousedown=disableselect document.onmouseup=reEnable }

Slider

Recent Post

Games

Popüler Yayınlar

Tweetler